سیم افشان 120 (با سطح مقطع ۱۲۰ میلیمتر مربع) در دنیای تاسیسات الکتریکی، صرفاً یک هادی جریان نیست؛ این محصول “شاهرگ حیاتی” صنایع سنگین و ساختمانهای بزرگ است. زمانی که صحبت از انتقال جریانهای عظیم چند صد آمپری، تغذیه تابلوهای اصلی توزیع (MDP) و ایمنی سیستمهای قدرت میشود، انتخاب سیم اشتباه یا ضعیف، خطایی جبرانناپذیر است. سیم افشان 120 شرکت صنعتی الکتریک خراسان (افشارنژاد)، با تکیه بر استانداردهای بینالمللی IEC و تکنولوژی ساخت پیشرفته، به عنوان انتخاب اول مهندسین ناظر و پیمانکاران رتبه یک در پروژههای ملی شناخته میشود.
در این مقاله تخصصی، قصد داریم به کالبدشکافی کامل سیم افشان 120 بپردازیم، نسخه آپدیت شده و سنگینوزن جدید آن را بررسی کنیم و به تمام سوالات فنی شما در خصوص جریاندهی، نصب و خرید پاسخ دهیم.
تحول در خط تولید؛ معرفی نسخه آپدیت شده سیم افشان 120
یکی از نکات برجستهای که خریداران حرفهای باید بدانند، ارتقای کیفی و فیزیکی این محصول در سری تولیدات جدید شرکت خراسان است. بر اساس آخرین آزمایشهای کنترل کیفیت و تغییرات اعمال شده در خط تولید، سیم افشان 120 اکنون با ساختاری تنومندتر عرضه میشود.
چرا این تغییر مهم است؟ در بازار سیم و کابل، بسیاری از تولیدکنندگان غیررسمی با کاستن از ضخامت عایق یا قطر مس (تکنیکهای کمفروشی)، سعی در کاهش قیمت دارند. اما در نسخه جدید سیم 120 افشارنژاد، شاهد افزایش شاخصهای زیر هستیم:
افزایش قطر خارجی: قطر نهایی سیم از ۱۷.۹ میلیمتر به ۱۹.۷ میلیمتر افزایش یافته است. این یعنی لایهی عایق PVC ضخیمتر شده و مقاومت مکانیکی و دیالکتریک بالاتری در برابر تنشهای محیطی و الکتریکی ارائه میدهد.
افزایش وزن خالص: وزن هر کیلومتر از این سیم از ۱.۱۲۵ کیلوگرم به ۱.۲۸۰ کیلوگرم (حدود ۱.۳ تن در کیلومتر) رسیده است. این افزایش وزن سندی محکم بر استفاده از مس خالصتر و حجم مواد پلیمری بیشتر است.
این تغییرات نشان میدهد که سیم افشان 120 جدید، نه تنها استانداردهای قبلی را پاس میکند، بلکه حاشیه ایمنی (Safety Margin) بسیار بالاتری را برای پروژههای شما فراهم میآورد.
مشخصات فنی و دیتا شیت سیم افشان 120 افشارنژاد
| ردیف | شرح مشخصه فنی | مشخصات / مقدار | واحد اندازهگیری |
| ۱ | نام تجاری محصول | Wire 1×120 (N)YAF | – |
| ۲ | کد استاندارد | IEC 60227 & ISIRI 607 & DIN VDE 0295 | – |
| ۳ | ساختار لایه | CU / PVC | LV |
| ۴ | جنس هادی | مس خالص آنیل شده (Plain Annealed Copper) | – |
| ۵ | کلاس انعطاف پذیری | Class 5 (افشان انعطافپذیر) | – |
| ۶ | سطح مقطع نامی | ۱۲۰ | $mm^2$ |
| ۷ | تعداد و قطر رشتهها | ۵۷۰ رشته × ۰.۴۹ میلیمتر | No x mm |
| ۸ | شکل هندسی هادی | گرد (Round) | – |
| ۹ | جنس عایق | پیویسی اکسترود شده (Extruded PVC) | – |
| ۱۰ | ضخامت عایق | ۱.۶ | میلیمتر |
| ۱۱ | میانگین قطر خارجی (جدید) | ۱۹.۷ | میلیمتر |
| ۱۲ | وزن تقریبی کابل (جدید) | ۱,۲۸۰ | کیلوگرم / کیلومتر |
| ۱۳ | نوع بستهبندی | قرقره (Drum & Reel) | – |
| ۱۴ | ولتاژ نامی (U0/U) | ۴۵۰ / ۷۵۰ | ولت |
| ۱۵ | فرکانس سیستم | ۵۰ | هرتز |
| ۱۶ | مقاومت الکتریکی (در ۲۰°C) | ۰.۱۶۱ | اهم / کیلومتر |
| ۱۷ | تست ولتاژ (High Pot) | ۲.۵ | کیلوولت |
| ۱۸ | دمای اتصال کوتاه | ۱۶۰+ | درجه سانتیگراد |
| ۱۹ | دمای کارکرد (Operation) | ۳۰- تا ۷۰+ | درجه سانتیگراد |
| ۲۰ | ویژگی خاص ایمنی | مقاوم در برابر گسترش شعله (Flame Retardant) | IEC 60332-1-2 |
راهنمای جریان مجاز بر حسب متراژ سیم افشان 120
سیم نمره ۱۲۰ اگرچه یک “غول انتقال جریان” است، اما حتی این هادی قدرتمند نیز در مسافتهای طولانی تسلیم قانون اهم میشود. جدول زیر نشان میدهد که با افزایش طول کابل، برای حفظ ولتاژ استاندارد (افت ولتاژ زیر ۳ تا ۵ درصد) چقدر باید از بار عبوری کم کنید:
| طول مسیر کابل (متر) | حداکثر جریان پیشنهادی (سه فاز) | کاربرد مناسب و ایمن |
| ۱۰ تا ۵۰ متر | ۲۸۰ تا ۳۰۰ آمپر | ورودی اصلی برق از ترانس به تابلو (Main Feeder)، اتصال ژنراتور به چنجاور |
| ۱۰۰ متر | ۲۳۰ تا ۲۵۰ آمپر | تغذیه تابلوهای فرعی سوله، چیلرهای جذبی، دستگاههای تزریق پلاستیک سنگین |
| ۲۰۰ متر | ۱۷۰ تا ۱۹۰ آمپر | پمپهای کشاورزی قدرتمند، نوار نقالههای طولانی در معادن |
| ۳۰۰ متر | ۱۲۰ تا ۱۴۰ آمپر | روشنایی محوطههای بسیار بزرگ (برجهای نوری)، تاسیسات دوردست کارخانه |
| ۵۰۰ متر | ۸۰ تا ۹۰ آمپر | مصارف خاص با بار کم در فواصل بسیار دور (مثل اتاق نگهبانی انتهای زمینهای بزرگ) |
کاربردهای کلیدی سیم افشان 120 در صنعت
چرا و کجا باید از سیم نمره ۱۲۰ استفاده کنیم؟ این سایز سیم معمولاً برای مصارف خانگی کوچک نیست و کاربردهای کاملاً صنعتی و زیرساختی دارد:
۱. ورودی اصلی تابلو برقها (Main Feeders)
در کارخانجات، برجهای مسکونی بلندمرتبه و بیمارستانها، کابلهای ورودی که برق را از ترانسفورماتور یا پست پاساژ به تابلوی اصلی توزیع (MDP) میرسانند، نیازمند تحمل جریان بالا هستند. سیم افشان 120 به دلیل انعطاف بالا، گزینهای عالی برای سیمکشی داخل تابلوهای شلوغ و اتصال کلیدهای اتوماتیک هوایی یا کمپکت بزرگ است.
۲. سیستم ارتینگ مرکزی (Earthing)
برای همبندی اصلی (Main Bonding) و اتصال شینه ارت تابلو به چاه ارت در ساختمانهای بزرگ، نیاز به سیمی با سطح مقطع بالا است تا بتواند جریان خطای احتمالی عظیم را به زمین منتقل کند. سیم ۱۲۰ (معمولاً با رنگ روکش سبز و زرد) استانداردترین گزینه برای هادی زمین اصلی است.
۳. اتصال بانک خازنی و ژنراتور
در بانکهای خازنی که جریانهای هجومی و هارمونیک وجود دارد، یا در اتصال دیزل ژنراتورهای بالای ۲۰۰ کاوا (KVA) به چنجاور، استفاده از سیم افشان ۱۲۰ به دلیل تحمل حرارتی مناسب و مقاومت الکتریکی پایین (۰.۱۶۱ اهم در کیلومتر) باعث کاهش تلفات انرژی میشود.
۴. راهاندازی الکتروموتورهای غولپیکر
برای تغذیه الکتروموتورهای سنگین در صنایع فولاد، سیمان و پتروشیمی که جریان راهاندازی اولیه (Inrush Current) بسیار بالایی دارند، سیم ۱۲۰ پایداری ولتاژ را تضمین میکند.
تفاوت حیاتی: سیم افشان 120 یا کابل مفتولی 120؟
بسیاری از خریداران بین خرید سیم افشان (NYAF) و کابل زمینی مفتولی/نیمه افشان (NYY) مردد هستند. تفاوت اصلی در کجاست؟
انعطافپذیری: سیم افشان 120 (محصول مورد بحث) دارای کلاس ۵ است و بسیار نرم میباشد. برای کابلکشیهای پرپیچوخم داخل تابلوها یا داکتهای برق ایدهآل است. اما کابلهای مفتولی خشک هستند و فرمدهی آنها بسیار دشوار است.
محل نصب: سیم افشان (NYAF) تنها دارای یک لایه عایق است و محافظ مکانیکی (شیلد یا آرمور) ندارد؛ بنابراین نباید مستقیماً زیر خاک دفن شود یا در محیطهایی که احتمال ضربه فیزیکی وجود دارد بدون محافظ (لوله یا سینی) نصب گردد.
پدیده اثر پوستی (Skin Effect): در فرکانسهای بالا، سیمهای افشان عملکرد بهتری دارند، اما در برق شهر (۵۰ هرتز) تفاوت فنی چشمگیری در هدایت الکتریکی بین مفتول و افشان در این سایز وجود ندارد و انتخاب بیشتر بر اساس سهولت نصب صورت میگیرد.
الزامات نصب و اتصالات (جلوگیری از آتشسوزی)
نصب سیم با مقطع ۱۲۰ میلیمتر مربع شوخیبردار نیست. اتصال سست در این آمپر بالا، حکم جوشکاری مداوم را دارد و قطعاً منجر به ذوب شدن اتصالات و آتشسوزی میشود.
استفاده الزامی از کابلشو (Lug): هرگز نمیتوانید تارهای مسی سیم ۱۲۰ را مستقیماً زیر پیچ کنتاکتور ببندید. یک اشتباه مرگبار، استفاده از کابلشوی مخصوص سیم افشان 95 و چیدن تارهای سیم ۱۲۰ برای جا دادن در آن است؛ این کار ظرفیت جریان را نابود میکند. باید حتماً از کابلشوی مسی نمره ۱۲۰ استاندارد (ترجیحاً لوله مسی ضخیم) استفاده شود.
پرس هیدرولیک: پرس کردن کابلشو روی سیم ۱۲۰ با ابزار دستی معمولی غیرممکن است. باید از پرس کابلشوی هیدرولیک ششگوش استفاده شود تا اتصال سرد (Cold Weld) بین مس سیم و کابلشو برقرار گردد و هیچ فضای خالی باقی نماند.
شرینک حرارتی: پس از پرس، حتماً از روکش حرارتی (Heat Shrink) روی قسمت فلزی کابلشو استفاده کنید تا ایمنی در برابر تماس تصادفی افزایش یابد.
تشخیص سیم افشان 120 اصل خراسان از تقلبی
با توجه به قیمت بالای مس، سیم ۱۲۰ یکی از اهداف اصلی سودجویان برای تولید نمونههای تقلبی است. برای اطمینان از خرید محصول اصل خراسان الکتریک (افشارنژاد)، به نکات زیر دقت کنید:
وزن کلاف/قرقره: همانطور که در آپدیت جدید اشاره شد، وزن هر متر سیم باید حدود ۱.۲۸ کیلوگرم باشد. اگر وزن سیم به طور محسوسی کمتر بود (مثلاً ۱ کیلوگرم)، قطعاً از مس کمتری استفاده شده یا آلومینیوم با روکش مس (CCA) است که بسیار خطرناک میباشد.
قطر نهایی: با کولیس قطر سیم را اندازه بگیرید. باید حدود ۱۹.۷ میلیمتر باشد.
رنگ مس: وقتی سیم را برش میدهید، سطح مقطع تمام رشتهها باید درخشان و رنگ مس روشن باشد. سیاهی یا کدری نشاندهنده اکسید شدن یا ناخالصی است.
چاپ روی بدنه: عبارت KHORASAN ELECTRIC IND. CO و استانداردها باید با کیفیت بالا و غیرقابل پاک شدن روی عایق چاپ شده باشد.
نحوه سفارش
برای استعلام قیمت لحظهای سیم افشان 120 و دریافت مشاوره فنی جهت محاسبات کابل، با واحد فروش ما در تماس باشید.
سوالات متداول
۱. آیا سیم افشان 120 برای جوشکاری مناسب است؟
خیر. اگرچه سایز آن مناسب است، اما جنس عایق PVC این سیم برای کشیده شدن روی سطوح زبر کارگاهی و تحمل جرقههای داغ جوشکاری طراحی نشده است. برای کابل جوش باید از کابلهای با روکش لاستیکی (Rubber) استفاده کنید.
۲. این سیم در چه متراژهایی فروخته میشود؟
به دلیل وزن و حجم بالا، سیم افشان 120 معمولاً به صورت کلافهای ۱۰۰ متری بستهبندی نمیشود و اغلب بر روی قرقرههای چوبی یا فلزی (Drum) و بر اساس متراژ سفارشی مشتری (برشخورده) عرضه میگردد.
۳. آیا میتوان سیم 120 را در هوای آزاد زیر نور خورشید استفاده کرد؟
عایق PVC معمولی در برابر اشعه ماوراء بنفش (UV) خورشید به مرور زمان خشک شده و ترک میخورد. اگر مسیر کابلکشی در معرض آفتاب مستقیم است، حتماً سیم را از داخل لوله فلزی یا خرطومی عبور دهید.
۴. تاثیر آپدیت جدید (افزایش قطر) در انتخاب لوله برق چیست؟
با توجه به افزایش قطر به ۱۹.۷ میلیمتر، اگر قصد دارید سه رشته از این سیم (سه فاز) را از داخل یک لوله عبور دهید، باید سایز لوله را بزرگتر انتخاب کنید تا “ضریب پردگی” لوله رعایت شود و امکان تبادل حرارتی وجود داشته باشد.
۵. بهترین فیوز برای محافظت از این سیم چند آمپر است؟
فیوز باید بر اساس ضعیفترین حلقه زنجیره انتخاب شود. اگر شرایط نصب ایدهآل باشد، کلید اتوماتیک ۳۱۵ آمپر یا ۲۵۰ آمپر گزینههای معمول برای حفاظت از سیم ۱۲۰ هستند.
